Chính trị - Xã hộiThế giớiPháp luậtKinh tếSống khỏeGiáo dụcThể thaoVăn hóa - Giải tríNhịp sống trẻNhịp sống sốBạn đọcDu lịchCần biếtCơ hội mua sắmDanh bạ trường họcTUOITRENEWSTUỔI TRẺ CUỐI TUẦNTUỔI TRẺ CƯỜITUỔI TRẺ TVTỦ SÁCH

Ðó là chia sẻ của PGS.TS Ðỗ Văn Dũng, phó hiệu trưởng kiêm trưởng khoa y tế công cộng, Trường ÐH Y dược TP.HCM.

Ngành y học dự phòng là cầu nối giữa ngành y đa khoa và y tế công cộng. Trong nhiều năm vừa qua, đây là ngành có số điểm đầu vào khá ổn định.

Cần phân biệt giữa dự phòng và điều trị

Trong khi các ngành trong y đa khoa quan tâm đến chẩn đoán và điều trị bệnh cho bệnh nhân thì y tế công cộng quan tâm nhiều hơn đến phòng bệnh và nâng cao sức khỏe cho cộng đồng.

Ở các nước phát triển, bác sĩ y học dự phòng được đào tạo sau khi đã được cấp bằng bác sĩ đa khoa.Tuy nhiên, ở nhiều đại học trong nước, do yêu cầu bức thiết nguồn nhân lực, quy trình đào tạo bác sĩ y học dự phòng được rút ngắn, gói gọn trong chương trình đào tạo đại học 6 năm, trong đó 4 - 4,5 năm đầu học chương trình như sinh viên y đa khoa, 2 năm sau học chuyên ngành y học dự phòng. 

Vì vậy, ở nước ngoài, các bác sĩ y học dự phòng khi tốt nghiệp sẽ có đầy đủ điều kiện để điều trị bệnh. Còn ở Việt Nam, theo quy định, bác sĩ y học dự phòng chưa được thực hành khám chữa bệnh tại các bệnh viện hay mở phòng mạch tư nhân sau khi ra trường. “Khi đã chọn ngành y học dự phòng, các em cần có thái độ đúng đắn về ngành học. Phải rạch ròi giữa khái niệm điều trị và dự phòng. Nhiều sinh viên cho rằng điều trị mới là yếu tố quan trọng. Ðó là quan niệm sai lầm, vì trong y học nói chung, dự phòng và điều trị có tầm quan trọng như nhau” - PGS.TS Ðỗ Văn Dũng nhấn mạnh.

Cũng theo ông Dũng, ngành y học dự phòng gồm hai mảng chính là thực hiện các chương trình y tế công cộng, các chương trình y tế quốc gia, tham gia các tổ chức phi chính phủ về y tế, phát triển cộng đồng và tham gia quản lý, chăm sóc bệnh nhân tại cộng đồng với các bệnh mãn tính, bệnh nghề nghiệp, bệnh xã hội và phục hồi chức năng; xử lý cấp cứu, điều trị các bệnh thông thường ở các bệnh viện tuyến cơ sở… Chức năng chính của ngành này là phát hiện, xác định và giám sát các vấn đề về sức khỏe cộng đồng; dự báo kiểm soát và khống chế được các bệnh dịch nguy hiểm, các tác nhân truyền nhiễm gây dịch; xây dựng kế hoạch hoạt động chuyên môn về phòng chống các bệnh xã hội, quản lý các chương trình y tế, truyền thông giáo dục sức khỏe cho cộng đồng.

Về khối kiến thức, bác sĩ y học dự phòng được đào tạo chẩn đoán, xử lý ban đầu các bệnh tương tự chương trình học của bác sĩ đa khoa nhưng không được học chuyên sâu phần điều trị. Sinh viên theo học ngành này cần tích lũy các kiến thức khoa học cơ bản, khoa học xã hội nhân văn và y sinh học cơ sở làm nền tảng cho y học dự phòng; nắm được kiến thức tổng quát về y học dự phòng, về những bệnh thông thường và các trường hợp cấp cứu; tiếp thu các phương pháp luận khoa học trong nghiên cứu khoa học dự phòng và có hiểu biết về pháp luật, chính sách về công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe trong cộng đồng.

Bên cạnh đó, các bác sĩ y học dự phòng còn có nhiệm vụ lồng ghép phối hợp các hoạt động y học dự phòng và y tế công cộng, tham gia các chương trình y tế của quốc gia, các viện vệ sinh dịch tễ từ trung ương đến địa phương, khắc phục hậu quả thiên tai, tham gia đào tạo và nghiên cứu khoa học…

Rất cần nhân lực về y tế dự phòng

Sinh viên theo học ngành này phải có kỷ luật và năng lực học tập, đạo đức nghề nghiệp tốt, lập kế hoạch rõ ràng, cụ thể theo từng môn học. Bên cạnh đó, ngành y học dự phòng rất cần kỹ năng giao tiếp, bởi môi trường làm việc đòi hỏi bác sĩ khi ra trường phải thường xuyên tiếp xúc với cộng đồng, đối diện với bệnh nhân, với những người có chuyên môn về y học, dịch tễ… Ngoài ra, trong thời buổi hội nhập, thành thạo ngoại ngữ là một điểm cộng trong quá trình xin việc. “Nhà trường luôn hướng tới nâng cao kỹ năng giao tiếp, kỹ năng làm việc nhóm cho sinh viên ngay từ khi các em mới bước vào giảng đường đại học. Tuy nhiên, nếu em nào có bản tính quá rụt rè, ngại ngùng trước đám đông thì đòi hỏi em đó phải thay đổi nếu muốn trở thành một bác sĩ y học dự phòng” - ông Dũng cho biết.

Trong quá trình học, sinh viên có điều kiện tiếp xúc với nghề nghiệp từ sớm, tham gia thực tế, thực hành các kỹ năng thông qua các chương trình phục vụ cộng đồng. “Trong năm thứ nhất, mình bị khớp bởi sự chênh lệch giữa khối kiến thức ở THPT và khối kiến thức đại cương ở ÐH. Tuy nhiên, sang năm 2, mình được đến các bệnh viện quan sát, tham gia các hoạt động vì cộng đồng nhiều hơn nên dần làm quen được với áp lực của ngành học. Bên cạnh đó, sự chủ động tìm tòi, tiếp cận báo chí để thu thập các thông tin liên quan đến y tế dự phòng cũng giúp mình định hướng tốt hơn” - Lâm Tấn Hiển, sinh viên năm 3 ngành bác sĩ y học dự phòng Trường ÐH Y dược TP.HCM, chia sẻ.

Nguyễn Hoàng Văn, cựu sinh viên khóa 2 ngành bác sĩ y học dự phòng Trường ÐH Y dược TP.HCM, cho biết:  “Ngành này thiên về nghiên cứu nhiều hơn. Trong quá trình học, mình được đi thực tế tại Viện Vệ sinh - y tế công cộng, Viện Pasteur TP.HCM, Viện Sốt rét - ký sinh trùng - côn trùng TP.HCM… và thường xuyên kiến tập, thực tập tại các bệnh viện lớn trên địa bàn TP.HCM”. 

Theo PGS.TS Ðỗ Văn Dũng, cơ hội việc làm ở ngành này rất cao từ trung ương đến địa phương, bởi nhu cầu về nhân lực y học dự phòng trên cả nước đang thiếu trầm trọng. Tuy nhiên, nguồn lực đầu tư vào ngành này chưa thực sự mạnh. Do đó về cơ bản, thu nhập của ngành y học dự phòng ổn định nhưng vẫn còn thấp hơn so với mặt bằng chung của những ngành khác trong y học.

Nguyễn Hữu Thành Ðạt, hiện là bác sĩ y học dự phòng tại Trung tâm Y tế huyện Trảng Bom (Ðồng Nai), chia sẻ: “Mình cũng mới đi làm, công việc của mình là khám sức khỏe và lập báo cáo về sức khỏe cho các công ty, thường xuyên đi tập huấn sơ cấp cứu... Ngoài ra, mình còn có thể kiếm thêm thu nhập khi cơ quan có mở rộng khám dịch vụ. Vì mình mới đi làm nên công việc cũng chưa áp lực, do đó hoàn toàn có thời gian trau dồi thêm các kỹ năng khác như ngoại ngữ chẳng hạn”.

Sau khi tốt nghiệp bác sĩ y học dự phòng, sinh viên có thể làm việc tại các cơ quan của Bộ Y tế, các trường đại học, các viện nghiên cứu về chuyên ngành y học dự phòng, trung tâm y tế dự phòng, các trung tâm y tế, các dự án, các cơ sở y tế khác liên quan đến y tế dự phòng và có thể học tiếp bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa I, bác sĩ chuyên khoa II, thạc sĩ, tiến sĩ. 

Hiện tại, ngành này được đào tạo ở các trường như Trường ÐH Y Hà Nội, Trường ÐH Y tế công cộng, Trường ÐH Y Hải Phòng, Trường ÐH Y dược TP.HCM, Trường ÐH Y dược Cần Thơ…

HảI QUÂN